اگر UPS از کار بیفتد، فقط با خاموش‌ شدن خود دستگاه روبه‌رو نیستیم؛ قطع برق تجهیزات متصل هم می‌تواند به از دست رفتن اطلاعات یا توقف یک سیستم حساس منجر شود. برای جلوگیری از چنین وضعیتی، برخی UPSها مسیری جایگزین برای تأمین برق بار دارند که در شرایط مشخص وارد مدار می‌شود. به همین دلیل مهم است بدانید که بای پس در یو پی اس چیست و چه زمانی از آن استفاده می‌شود؟ برای ورود به بحث یادتان باشد که بای‌پس می‌تواند هنگام خطا یا اضافه‌بار، برق تجهیزات را از مسیر دیگری تأمین کند و در مدل‌های تعمیراتی، امکان سرویس یا تعویض UPS را بدون قطع برق بار فراهم سازد.

بای پس در یو پی اس چیست و چگونه کار می‌کند؟

بای‌پس مسیری است که برق ورودی را بدون عبور از بخش‌های اصلی پردازش توان UPS به بار می‌رساند. در حالت عادی (به ‌خصوص در UPS آنلاین) برق ورودی در مدارهای UPS پردازش می‌شود و اینورتر برق مناسب را برای تجهیزات ایجاد می‌کند. در صورت قطع برق نیز باتری انرژی مورد نیاز اینورتر را تأمین می‌کند. اما زمانی که یو پی اس صنعتی (یا هر مدل دیگر) روی حالت بای‌پس قرار می‌گیرد، بار دیگر از طریق اینورتر تغذیه نمی‌شود. در واقع منبع بای‌پس مستقیما برق مورد نیاز تجهیزات را تأمین می‌کند.

پس بای‌پس را نباید با حالت باتری اشتباه گرفت. در حالت باتری، UPS برای ادامه برق‌رسانی از انرژی ذخیره‌ شده استفاده می‌کند؛ اما در حالت بای‌پس، بار از منبع بای‌پس تغذیه می‌شود. نکته مهم دیگر این است که وقتی بار روی بای‌پس قرار دارد، UPS دیگر مانند حالت عادی برق را از طریق اینورتر پردازش نمی‌کند. در نتیجه، قابلیت تنظیم و Conditioning برق که در UPS آنلاین وجود دارد، در اختیار بار نیست.

انواع بای پس در یو پی اس

بای‌پس در UPS را می‌توان بر اساس ساختار و هدف استفاده به دو نوع اصلی تقسیم کرد:

بای پس استاتیک (Static Bypass)

Static Bypass یک مسیر داخلی UPS است که معمولا با استفاده از Static Switch امکان انتقال سریع بار را فراهم می‌کند. این مسیر در UPSهای آنلاین کاربرد زیادی دارد و می‌تواند در شرایطی که ادامه کار اینورتر امکان‌پذیر نیست، برق بار را از منبع بای‌پس تأمین کند.

برای درک بهتر اینکه بای پس در یو پی اس چیست، خوب است بدانید که یکی از مهم‌ترین دلایل فعال‌ شدن Static Bypass، خطای داخلی UPS است. اگر سیستم کنترل متوجه شود که UPS نمی‌تواند به شکل عادی بار را تغذیه کند، انتقال به بای‌پس می‌تواند از قطع برق بار جلوگیری کند. همچنین، اضافه‌بار نیز دلیل مهم دیگری برای ورود به این حالت است. اگر جریان یا توان مورد نیاز بار از محدوده قابل تحمل اینورتر عبور کند، UPS می‌تواند بار را به مسیر بای‌پس منتقل کند.

در برخی مدل‌ها، کاربر نیز می‌تواند Static Bypass را از طریق پنل دستگاه یا سیستم مدیریت UPS فعال کند. بنابراین «استاتیک» الزاما به معنی «غیر قابل کنترل توسط کاربر» نیست.

بای پس تعمیر و نگهداری (Maintenance Bypass)

Maintenance Bypass برای شرایطی طراحی شده که لازم است UPS از مدار خارج شود، اما برق تجهیزات متصل همچنان برقرار بماند. در این حالت، مسیر بای‌پس معمولا به شکل یک مسیر مکانیکی و خارجی طراحی می‌شود. با فعال‌شدن آن، بار مستقیما از منبع برق تغذیه می‌شود و UPS می‌تواند برای تعمیر، سرویس یا تعویض از مدار جدا شود.  فراموش نکنید که در External Maintenance Bypass، خود UPS از بار و سیستم برق جدا می‌شود و این موضوع امکان سرویس، ارتقا یا تعویض دستگاه را بدون تأثیر بر بار فراهم می‌کند.

البته زمانی که سیستم در Maintenance Bypass قرار دارد، باتری UPS دیگر امکان پشتیبانی از بار را ندارد. بنابراین اگر برق شهر در این وضعیت قطع شود، تجهیزات از پشتیبانی باتری UPS برخوردار نخواهند بود.

کاربرد بای پس در یو پی اس چیست؟

بای‌پس فقط برای زمان خرابی UPS استفاده نمی‌شود و در چند موقعیت مهم کاربرد دارد که در ادامه آنها را مشاهده می‌کنید:

• جلوگیری از قطع بار هنگام خطای UPS

منظور از این مزیت بای پس در یو پی اس چیست؟ اگر UPS دچار خطای داخلی شود، Static Bypass می‌تواند بار را به منبع بای‌پس منتقل کند. این قابلیت باعث می‌شود خرابی خود UPS الزاما به خاموش ‌شدن تجهیزات منجر نشود. در چنین شرایطی، UPS اصطلاحا بار را به برق شهر یا منبع بای‌پس منتقل می‌کند تا برق‌رسانی ادامه پیدا کند.

• مدیریت اضافه‌بار

گاهی مشکل از خرابی UPS نیست و میزان بار متصل از ظرفیت اینورتر بیشتر می‌شود. در این شرایط، ادامه کار اینورتر امکان‌پذیر نیست. انتقال به بای‌پس می‌تواند از قطع فوری بار جلوگیری کند؛ البته این انتقال به ظرفیت و شرایط منبع بای‌پس وابسته است.

• تعمیر و سرویس UPS

در زمان سرویس هم وجود Maintenance Bypass اهمیت زیادی پیدا می‌کند. تکنسین می‌تواند UPS را از مدار خارج کند؛ درحالی‌که تجهیزات همچنان برق دریافت می‌کنند. این قابلیت برای سیستم‌هایی که خاموشی آن‌ها هزینه‌بر است، اهمیت بیشتری دارد.

• تعویض یا ارتقای UPS

اگر UPS نیاز به تعویض یا ارتقا داشته باشد، Maintenance Bypass می‌تواند امکان انجام این کار را بدون خاموشی بار فراهم کند. به همین دلیل در برخی زیرساخت‌های حساس، بای‌پس تعمیر و نگهداری بخشی از طراحی سیستم برق‌رسانی محسوب می‌شود.

• راه‌اندازی و بازگرداندن UPS به حالت عادی

بای‌پس در فرآیند راه‌اندازی UPS نیز می‌تواند نقش داشته باشد. برای نمونه، در برخی مدل‌ها، دستگاه پس از راه‌اندازی ابتدا وارد Static Bypass می‌شود و پس از آماده ‌شدن رکتیفایر و هماهنگ‌ شدن اینورتر با منبع بای‌پس، به حالت عادی منتقل می‌شود.

مزایای استفاده از بای پس در یو پی اس

وجود بای‌پس، انعطاف‌پذیری UPS را در شرایط مختلف افزایش می‌دهد. با این تفاسیر، مزیت بای پس در یو پی اس چیست؟

• کاهش احتمال قطع برق تجهیزات در اثر خرابی UPS
• مدیریت شرایط اضافه‌بار و جلوگیری از خاموشی فوری بار در صورت امکان انتقال
• امکان تعمیر و سرویس UPS بدون قطع برق تجهیزات
• فراهم ‌شدن امکان تعویض یا ارتقای UPS بدون خاموشی بار
• افزایش دسترس‌پذیری سیستم برق‌رسانی
• فراهم ‌شدن مسیر جایگزین در شرایطی که اینورتر نمی‌تواند بار را تغذیه کند
• کمک به فرآیند راه‌اندازی و بازگشت UPS به حالت عادی
• امکان ایزوله‌کردن UPS برای انجام عملیات تعمیراتی

با وجود این مزایا، نباید بای‌پس را یک سیستم حفاظتی مستقل در برابر نوسانات برق در نظر گرفت. وقتی بار روی بای‌پس قرار دارد، برق از مدار اصلی پردازش توان UPS عبور نمی‌کند. بنابراین اگر کیفیت برق ورودی مناسب نباشد، بار دیگر از مزایای تنظیم و Conditioning اینورتر برخوردار نیست.  به همین دلیل، بای‌پس بیشتر برای حفظ برق‌رسانی و مدیریت شرایط خاص طراحی شده؛ نه اینکه جایگزین عملکرد اصلی UPS شود.

تفاوت بای پس دستی و اتوماتیک در یو پی اس چیست؟

برای پاسخ به سوال، ابتدا باید کاربرد هرکدام را مشخص کنیم. بای‌پس اتوماتیک معمولا به Static Bypass اشاره دارد؛ مسیری که UPS می‌تواند هنگام خطا یا اضافه‌بار، انتقال بار را به‌صورت خودکار انجام دهد. در مقابل، بای‌پس دستی معمولا همان Maintenance Bypass است که توسط کاربر یا تکنسین فعال می‌شود تا UPS برای تعمیر یا سرویس از مدار خارج شود.

البته زمان بررسی اینکه بای پس در یو پی اس چیست فراموش نکنید که این تقسیم‌بندی یک قاعده ساده برای درک موضوع است و نباید آن را یکسانی کامل بین دو اصطلاح در نظر گرفت. برای مثال، متخصصان Schneider Electric اعلام کرده‌اند که Static Bypass در برخی مدل‌ها علاوه بر فعال‌شدن خودکار، می‌تواند از طریق رابط کاربری UPS نیز به‌صورت دستی فعال شود.

تفاوت مهم‌تر این است که در Maintenance Bypass، هدف اصلی خارج‌ کردن UPS از مدار است. در این وضعیت، برق مستقیما به بار می‌رسد و خود UPS از سیستم جدا می‌شود تا عملیات تعمیر یا تعویض با ایمنی بیشتری انجام شود.

بنابراین اگر UPS شما به دلیل اضافه‌بار وارد Static Bypass شود، این وضعیت با زمانی که تکنسین برای تعمیر دستگاه Maintenance Bypass را فعال می‌کند، یکسان نیست؛ حتی اگر در هر دو حالت، برق تجهیزات از مسیر اینورتر تأمین نشود.

جمع بندی

نهایتا، بای‌پس در یو پی اس یک مسیر جایگزین برای تأمین برق بار است که در شرایط مشخص، امکان ادامه برق‌رسانی بدون استفاده از مسیر اصلی UPS را فراهم می‌کند. Static Bypass بیشتر برای مدیریت خطا و اضافه‌بار کاربرد دارد؛ درحالی‌که Maintenance Bypass برای تعمیر، سرویس، تعویض و ایزوله‌کردن UPS استفاده می‌شود.

با این حال، قرار گرفتن روی حالت بای‌پس به معنی برخورداری از حفاظت و تنظیم برق در سطح حالت عادی UPS آنلاین نیست. اگر برای تجهیزات حساس خود به برق پایدار، پشتیبانی باتری و عملکرد مطمئن نیاز دارید، انتخاب UPS مناسب اهمیت زیادی دارد. برای بررسی مدل‌ها و خرید یو پی اس آنلاین از پیمان گزاران، محصولات موجود را بررسی کنید و متناسب با توان و نوع تجهیزات خود، گزینه مناسب را انتخاب کنید.